Światowy Dzień Zdrowia obchodzony jest każdego roku 7 kwietnia – w rocznicę powstania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 1948 roku. To wyjątkowy dzień, w którym świat skupia się na najważniejszych wyzwaniach zdrowotnych dotykających społeczeństwa na całym świecie. Co roku przyświeca mu inne hasło przewodnie, które ma na celu zwiększenie świadomości, poprawę jakości życia i mobilizację do działania zarówno pojedyncze osoby, jak i całe społeczeństwa.
W 2025 roku hasło kampanii organizowanej przez WHO brzmi „Zdrowe początki, przyszłość pełna nadziei”. To wezwanie do wzmocnienia działań na rzecz zdrowia matek i noworodków, a także podkreślenie znaczenia długofalowego dbania o zdrowie kobiet.
W tym kontekście szczególną uwagę powinniśmy zwrócić na profilaktykę chorób nowotworowych wśród kobiet, do których kierowane są wszystkie dostępne obecnie onkologiczne badania przesiewowe.
Bardzo dobrą wiadomością jest to, że od marca 2025 roku kobiety w Polsce mają dostęp do nowych, skuteczniejszych badań w kierunku wykrywania raka szyjki macicy:
- test HPV HR – pozwala wykryć obecność onkogennych szczepów wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV 16 i 18), które są główną przyczyną rozwoju raka szyjki macicy.
- cytologia na podłożu płynnym (LBC) – nowocześniejsza od tradycyjnej cytologii metoda, która pozwala lepiej ocenić stan zdrowia szyjki macicy i dokładniej wykryć niepokojące zmiany.
Obecnie z tych badań mogą bezpłatnie skorzystać kobiety w wieku od 25 do 64 lat, a ich wprowadzenie ma na celu poprawę skuteczności wczesnego wykrywania i zmniejszenie liczby przypadków zaawansowanego raka szyjki macicy.
Nie zapominajmy także o innych ważnych badaniach profilaktycznych
Rak piersi to najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce stanowiący około 1/4 wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe i 18% zgonów z ich powodu. Dlatego tak istotna jest regularna mammografia. Wczesne wykrycie nowotworu znacząco zwiększa szansę na całkowite wyleczenie. Badania naukowe udowadniają, że regularne badania mammograficzne zmniejszają umieralność z powodu raka piersi nawet o 25–30%.
W Polsce, przesiewowy program wczesnego wykrywania raka piersi finansowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia skierowany jest do kobiet w wieku 45-74 lata, które nie miały wykonanej mammografii w ciągu ostatnich 2 lat. Badania realizowane są zarówno w poradniach stacjonarnych, jak i mobilnych mammobusach docierających do najmniejszych miejscowości w Polsce.
Kolejnym ważnym badaniem profilaktycznym jest kolonoskopia, które pozwala wykryć raka jelita grubego – trzeciego pod względem częstości występowania nowotworu złośliwego w Polsce.
Rak jelita grubego rozwija się powoli i przez długi czas może nie dawać żadnych objawów. Dlatego tak ważne jest, by badać się regularnie, zanim pojawią się pierwsze symptomy. Kolonoskopia, wykonywana jest w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym, trwa od 15 do 40 minut i pozwala na wykrycie oraz usunięcie ewentualnych zmian (nawet tych przedrakowych, czyli zapowiadających wystąpienie nowotworu) już w czasie badania.
Program przesiewowy finansowany przez NFZ skierowany jest do kobiet i mężczyzn:
- w wieku 50-65 lat,
- w wieku 40-49 lat, jeśli bliski krewny miał zdiagnozowanego raka jelita grubego.
Rak płuca to również ogromne wyzwanie zdrowotne w populacji kobiet. Niestety, od lat obserwowany jest wzrost umieralności na ten nowotwór, podczas gdy w populacji mężczyzn notuje się spadek. Nadal najważniejszym czynnikiem ryzyka zachorowania pozostaje narażenie na dym tytoniowy. W Polsce, nadal codziennie po papierosy sięga około 20% dorosłych kobiet, a co jeszcze bardziej niepokojące, ponad 12% dziewcząt w wieku 13-15 lat (GYTS 2022).
Dla wszystkich kobiet – ale i mężczyzn – którzy chcieliby rzucić palenie, dostępna jest pomoc w ramach Ogólnopolskiej Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym, działającej przy Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowym Instytucie Badawczym:
- telefon: 801 108 108, godziny pracy: poniedziałek-piątek: 9:00–21:00; sobota: 9:00–15:00,
- e-mail: biuro@jakrzucicpalenie.pl,
- formularz kontaktowy: www.jakrzucicpalenie.pl
Więcej informacji na temat onkologicznych badań przesiewowych uzyskasz:
- na infolinii informacyjnej Krajowej Sieci Onkologicznej (KSO), Narodowy Fundusz Zdrowia, bezpłatny nr telefonu 800 190 590 – całodobowo (po połączeniu z infolinią należy wybrać – 1 – połączenie z konsultantem NFZ, następnie – 3).
- w serwisie Narodowego Funduszu Zdrowia, zakładka – „Dla Pacjenta” – Profilaktyka na NFZ.
- na innych zakładkach na stronie kampanii profilaktycznej Ministerstwa Zdrowia – www.planujedlugiezycie.pl
Dbajmy o zdrowie – swoje i swoich bliskich. W Światowy Dzień Zdrowia warto zatrzymać się na chwilę i pomyśleć o tym, co możemy zrobić dla siebie – dziś i w przyszłości.